Kanuni Sultan Süleyman (1520–1566)
Osmanlı'da en uzun süre tahtta kalan padişah (Muhibbi mahlası). Dönemin iç isyanları: Canberdi Gazali, Ahmet Paşa, Kalender Çelebi (en geniş çaplı), Baba Zünnun.
Seferler ve Antlaşmalar
- 1521 Belgrad ve 1523 Rodos fethedildi (Fatih'in alamadıkları).
- 1526 Mohaç Meydan Savaşı (Macaristan) — en kısa meydan savaşı. 1529 I. Viyana Kuşatması (kış şartlarından alınamadı).
- 1533 İstanbul (İbrahim Paşa) Antlaşması: Avusturya arşidükü Osmanlı sadrazamına denk sayıldı.
- 1538 Preveze Deniz Savaşı (Barbaros Hayrettin Paşa) — 28 Eylül bugün Donanma Günü'dür.
- 1555 Amasya Antlaşması: İran'la ilk resmî antlaşma. 1566 Zigetvar Seferi'nde vefat etti.
Hint Deniz Seferleri (1538–1553)
Piri Reis, Seydi Ali Reis ve Hadım Süleyman Paşa katıldı. Amaç: Portekiz'in Müslüman ticaretini engellemesine karşı Baharat Yolu güvenliği. Gemilerin okyanusa dayanıksızlığı ve bölgenin iyi bilinmemesi nedeniyle başarısız olundu.
NOT: Kapitülasyonlar bu dönemde sadece taslak kaldı; Fransa'ya kapitülasyon 1569'da II. Selim döneminde verildi. Şeyhülislam Ebussuud Efendi bu dönemdedir.
Sokullu Mehmet Paşa Dönemi (1566–1579)
- Sokullu; I. Süleyman, II. Selim ve III. Murad'a sadrazamlık yaptı. II. Selim, ordunun başında sefere çıkmayan ilk padişahtır.
- 1571 Kıbrıs fethedildi (Lala Mustafa Paşa) → Doğu Akdeniz hâkimiyeti.
- 1571 İnebahtı Deniz Savaşı: ilk büyük deniz yenilgisi, donanma yakıldı ama kısa sürede yeniden inşa edildi.
- 1574 Tunus (Kuzey Afrika fethi tamamlandı), 1578 Fas (Vadisseyl Savaşı).
- Sokullu Projeleri: Don-Volga Kanalı (Rusya'nın Karadeniz'e inmesini önleme) ve Süveyş Kanalı projeleri.
NOT: Sokullu'nun İnebahtı sonrası Venedik elçisine sözü: "Biz Kıbrıs'ı almakla kolunuzu kestik, siz donanmamızı yakarak sakalımızı kestiniz; kesilen kol yerine gelmez ama sakal daha gür çıkar." Sokullu'nun ölümü (1579) Duraklama Dönemi'nin başlangıcı sayılır.