Mısır'da Kurulan Türk-İslam Devletleri

Tolunoğulları, İhşidiler, Eyyubiler ve Moğolları yenen tek Türk devleti Memlükler.

Tolunoğulları (868–905)

  • Mısır'da kurulan ilk Türk-İslam devletidir. Kurucusu Tolunoğlu Ahmet, merkez Fustat (Kahire).
  • Mısır'ı imar edip refaha kavuşturdular; Maristan adı verilen hastaneler kurdular. Halk Arap, yönetici Türk olması kısa sürede yıkılmalarında etkili oldu. 905'te Abbasilerce yıkıldılar.
NOT: Tolunoğlu Ahmet Camii, Mısır'da Türk usulü yapılan ilk cami olup İslam sanatında minare geleneğini başlatan eserdir.

İhşidiler (Akşitler) (935–969)

  • Mısır'da kurulan ikinci Türk devleti. Kurucusu Muhammed bin Togaç ("Akşit / Beyaz Güneş" unvanı), merkez Fustat.
  • Hicaz bölgesine hâkim olan ilk Türk-İslam devletidir. 969'da Fatımilerce yıkıldılar.

Eyyubiler (1174–1250)

  • Selahaddin Eyyubi tarafından Mısır'da kuruldu. 1187 Hıttin Savaşı ile Kudüs Haçlılardan geri alındı — bu, 3. Haçlı Seferi'ne yol açtı.
  • 1250'de Memlükler (Aybeg) tarafından yıkıldı.
NOT: M. Akif Ersoy, Selahaddin Eyyubi için "Şark'ın en sevgili sultanı" demiştir. "Kudüs Fatihi" unvanını almış; "Hâdimü'l-Harameyn" unvanını kullanan ilk Türk-İslam hükümdarıdır.

Memlükler (1250–1517)

  • Eyyubi komutanı Aybeg tarafından Mısır'da kuruldu. "ed-Devletü't-Türkiye" olarak da bilinir.
  • 1260 Ayn Calut Savaşı'nda Sultan Kutuz, Hülagu'nun Moğol ordusunu yendi — Moğolları yenilgiye uğratan tek Türk devletidir. 1277'de Baybars Moğollarla Elbistan Savaşı'nı yaptı.
  • Düzenli veraset ve kut anlayışı yoktu; her emirin hükümdar olma hakkı vardı.
  • 1516 Mercidabık ve 1517 Ridaniye savaşlarıyla Osmanlılarca (Yavuz) yıkıldılar.
NOT: Baybars, saltanatına dinî meşruiyet için Abbasi ailesinden birini halife ilan ederek Abbasi hilafetini Mısır'da yeniden kurmuştur.